Đau mắt đỏ có lây không? Nguyên nhân và cách điều trị đau mắt đỏ

Đau mắt đỏ là một trong những bệnh lý thường gặp ở mắt, có thể gây cảm giác khó chịu và ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày của người bệnh. Đây là bệnh dễ lây lan trong cộng đồng và có thể bùng phát thành dịch; trong đó Adenovirus là một trong những tác nhân thường gặp và có khả năng lây nhiễm cao. 

1. Đau mắt đỏ là gì?

Đau mắt đỏ là cách gọi phổ biến của viêm kết mạc – tình trạng lớp màng mỏng bao phủ phần lòng trắng của mắt và mặt trong mí mắt bị viêm.

Khi kết mạc bị viêm, các mạch máu tại đây giãn ra và trở nên rõ hơn, khiến lòng trắng của mắt chuyển sang màu hồng hoặc đỏ. Người bệnh có thể đồng thời gặp các biểu hiện như cộm xốn, chảy nước mắt, ngứa, sưng mí hoặc xuất hiện dịch tiết.

Bệnh có thể gặp ở cả trẻ em và người lớn. Một số trường hợp viêm kết mạc do virus thường bắt đầu ở một mắt rồi lan sang mắt còn lại sau vài ngày.

Minh họa người bệnh đau mắt đỏ 

2. Nguyên nhân gây đau mắt đỏ

Đau mắt đỏ có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Trong đó, thường gặp nhất là do virus, ngoài ra bệnh còn có thể do vi khuẩn hoặc phản ứng dị ứng.

• Do virus: Đây là nguyên nhân thường gặp của viêm kết mạc cấp. Trong nhóm này, Adenovirus là một trong những tác nhân phổ biến, có khả năng lây nhiễm cao và dễ lan rộng trong cộng đồng. Ngoài biểu hiện ở mắt, người nhiễm Adenovirus đôi khi còn có sốt nhẹ, đau họng, ho hoặc các triệu chứng đường hô hấp.
• Do vi khuẩn: Một số vi khuẩn như tụ cầu, liên cầu, phế cầu... cũng có thể gây viêm kết mạc. Bệnh thường biểu hiện với mắt đỏ, nhiều dịch tiết hoặc ghèn.
• Do dị ứng: Xảy ra khi kết mạc phản ứng với các tác nhân gây dị ứng, thường gây ngứa và chảy nước mắt ở cả hai mắt. Khác với đau mắt đỏ do virus hoặc vi khuẩn, viêm kết mạc dị ứng không có tính lây nhiễm.

Trong các đợt dịch đau mắt đỏ lây lan trong cộng đồng, Adenovirus là tác nhân cần đặc biệt lưu ý bởi virus có thể truyền qua dịch tiết, bàn tay và các vật dụng có mầm bệnh. Những điều kiện như môi trường đông người, vệ sinh tay chưa tốt, dùng chung đồ dùng cá nhân có thể tạo thuận lợi cho bệnh lan truyền.

3. Dấu hiệu đau mắt đỏ thường gặp

Những triệu chứng đau mắt đỏ người bệnh thường gặp gồm:

• Mắt đỏ, cộm xốn hoặc có cảm giác như có cát trong mắt.
• Chảy nhiều nước mắt.
• Có dịch tiết hoặc ghèn, mí mắt có thể dính vào nhau khi ngủ dậy.
• Sưng nề mí mắt.
• Rát hoặc khó chịu ở mắt.
• Có thể nổi hạch vùng trước tai.
• Một số trường hợp kèm mệt mỏi, sốt nhẹ, đau họng hoặc ho.

Thông thường, thị lực không bị ảnh hưởng đáng kể nếu tình trạng viêm chỉ giới hạn ở kết mạc. Tuy nhiên, một số trường hợp nặng có thể xuất hiện giả mạc hoặc tổn thương giác mạc khiến bệnh kéo dài hơn và gây nhìn mờ, sợ ánh sáng.

4. Đau mắt đỏ có lây không và lây qua đường nào?

Các trường hợp đau mắt đỏ do dị ứng thường không gây lây nhiễm. Trong khi đó, nếu nguyên nhân gây đau mắt đỏ là do virus hoặc vi khuẩn, khả năng lây lan từ người sang người rất cao, thông qua:  

• Dịch tiết của người bệnh: nước mắt, dịch tiết ở mắt hoặc dịch đường hô hấp có chứa virus.
• Bàn tay: chạm vào mắt hoặc dịch tiết của người bệnh rồi đưa tay lên mắt khi chưa vệ sinh sạch.
• Đồ vật có mầm bệnh: khăn mặt, gối, điện thoại, tay nắm cửa hoặc các bề mặt thường xuyên tiếp xúc.
• Dùng chung vật dụng cá nhân: như khăn, gối, mỹ phẩm mắt hoặc các đồ dùng tiếp xúc với vùng mặt và mắt.
• Tiếp xúc gần: Adenovirus có thể phát tán qua dịch tiết đường hô hấp khi người bệnh ho hoặc hắt hơi.
• Nguồn nước không đảm bảo vệ sinh: như ao, hồ hoặc bể bơi không được xử lý phù hợp.

Người bệnh cũng có thể vô tình làm virus lan từ mắt đang bị bệnh sang mắt còn lại nếu dụi hoặc lau mắt rồi tiếp tục chạm vào mắt bên kia mà chưa rửa tay.

Nhìn người đau mắt đỏ có lây không?

Chỉ nhìn vào mắt người bị đau mắt đỏ sẽ không làm lây bệnh. Việc một người không nhớ đã tiếp xúc trực tiếp với người bệnh nhưng sau đó vẫn mắc đau mắt đỏ có thể liên quan đến việc virus được truyền gián tiếp qua bàn tay, đồ vật, bề mặt dùng chung hoặc dịch tiết mà họ không nhận ra.

Để hạn chế lây nhiễm đau mắt đỏ, người bệnh  nên:

• Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch.
• Không dụi hoặc chạm tay lên mắt.
• Không dùng chung khăn mặt, gối, mỹ phẩm hoặc thuốc nhỏ mắt.
• Vệ sinh các bề mặt và vật dụng thường xuyên tiếp xúc.
• Hạn chế tiếp xúc gần và đến nơi đông người khi đang có biểu hiện bệnh.

Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng để hạn chế lây nhiễm đau mắt đỏ 

5. Bị đau mắt đỏ nên làm gì?

Điều trị đau mắt đỏ phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh. Viêm kết mạc do virus thường chủ yếu được chăm sóc và điều trị triệu chứng; trường hợp do vi khuẩn có thể cần thuốc theo chỉ định bác sĩ; còn viêm kết mạc dị ứng cần hạn chế tiếp xúc với dị nguyên và điều trị kiểm soát phản ứng dị ứng. 

Khi bị đau mắt đỏ, người bệnh nên:

• Giữ tay sạch, rửa tay trước và sau khi vệ sinh mắt.
• Hạn chế dụi hoặc chạm tay lên mắt.
• Lau ghèn và dịch tiết bằng gạc, bông hoặc khăn giấy sạch; sử dụng xong nên bỏ ngay.
• Có thể chườm mát để giảm sưng và cảm giác khó chịu.
• Có thể sử dụng nước mắt nhân tạo để giảm khô, cộm xốn nếu phù hợp.
• Tạm ngừng sử dụng kính áp tròng cho đến khi mắt hồi phục hoặc được bác sĩ cho phép sử dụng trở lại.
• Tránh khói bụi và những yếu tố gây kích ứng mắt.
• Sử dụng thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ nếu được kê đơn.

Người bệnh không nên tự mua thuốc nhỏ mắt, dùng thuốc của người khác hoặc áp dụng các phương pháp dân gian như đắp lá lên mắt. Đặc biệt, không tự ý sử dụng thuốc nhỏ mắt có corticoid khi chưa được bác sĩ chuyên khoa chỉ định.

Thời gian khỏi bệnh sẽ tùy thuộc vào các yếu tố như nguyên nhân gây bệnh là gì và phương pháp được áp dụng khi điều trị đau mắt đỏ. Đa phần bệnh nhân sẽ khỏi trong khoảng một vài ngày tới 2 tuần. Trường hợp nguyên nhân gây bệnh là do virus thì có thể sẽ phải mất đến 3 tuần để hồi phục.

Đối với bệnh nhân bị đau mắt đỏ do dị ứng thì sẽ phụ thuộc vào thời gian tiếp xúc với các dị nguyên gây dị ứng. Sau khi đã loại bỏ hết những chất gây kích ứng cho mắt thì triệu chứng của bệnh sẽ thuyên giảm trong 24 giờ. Tuy nhiên, việc xác định yếu tố gây dị ứng cũng không dễ dàng bởi vì đó có thể là do thời tiết, phấn hoa theo mùa hay lông động vật,...

6. Khi nào đau mắt đỏ cần đi khám?

Nhiều trường hợp đau mắt đỏ nhẹ có thể cải thiện khi được vệ sinh và chăm sóc mắt đúng cách. Tuy nhiên, người bệnh nên đi khám chuyên khoa mắt nếu:

• Mắt khó chịu nhiều, ảnh hưởng đến sinh hoạt.
• Triệu chứng không thuyên giảm hoặc ngày càng nặng.
• Đau mắt, nhìn mờ, giảm thị lực hoặc sợ ánh sáng.

Trường hợp đau mắt đỏ do dị ứng bởi tiếp xúc với axit, kiềm hoặc hóa chất, người bệnh cần rửa mắt ngay bằng nhiều nước sạch và đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt để được kiểm tra, hạn chế nguy cơ tổn thương mắt.

Nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường, người bệnh có thể đặt lịch thăm khám tại Bệnh viện mắt Quốc tế Nhật Bản:https://jieh.vn/dat-lich-kham

Câu hỏi thường gặp về đau mắt đỏ 

1. Đau mắt đỏ có lây qua không khí không?

Bệnh đau mắt đỏ có thể lây qua không khí thông qua các giọt bắn nhỏ chứa virus hoặc vi khuẩn khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện ở cự ly gần. 

2. Một mắt bị đau mắt đỏ, làm sao tránh lây sang mắt còn lại?

Để tránh truyền virus từ mắt đang viêm sang mắt còn lại, người bệnh nên hạn chế dụi mắt, rửa tay thường xuyên, không dùng chung khăn để lau hai mắt và vệ sinh tay trước – sau khi chăm sóc mắt. 

3. Đau mắt đỏ nên chườm ấm hay chườm lạnh?

Khi bị đau mắt đỏ, người bệnh nên chườm mát để giúp giảm sưng, rát và cảm giác khó chịu ở mắt. Nếu mắt có nhiều ghèn, có thể dùng gạc sạch thấm nước ấm, vắt ráo và nhẹ nhàng vệ sinh mi mắt để hỗ trợ làm sạch dịch tiết.