Thoái hóa võng mạc chu biên có mổ cận được không?
Trước khi phẫu thuật cận thị, bên cạnh độ cận và các thông số giác mạc, tình trạng võng mạc cũng cần được kiểm tra. Đặc biệt ở người cận thị cao, các tổn thương thoái hóa võng mạc chu biên được ghi nhận phổ biến hơn và một số dạng tổn thương có thể liên quan đến lỗ, rách hoặc bong võng mạc.
Không ít bệnh nhân chỉ phát hiện thoái hóa võng mạc chu biên trong quá trình khám trước mổ cận, dù trước đó mắt vẫn nhìn rõ và không có biểu hiện bất thường. Vậy tình trạng này có ảnh hưởng đến khả năng phẫu thuật cận thị hay không? Cùng Bệnh viện mắt Quốc tế Nhật Bản tìm hiểu trong bài viết dưới đây.
1. Thoái hóa võng mạc chu biên là gì?
Võng mạc là lớp mô thần kinh nằm phía trong nhãn cầu, có chức năng tiếp nhận ánh sáng và truyền tín hiệu hình ảnh về não. Phần nằm xa trung tâm của võng mạc được gọi là võng mạc chu biên.
Thoái hóa võng mạc chu biên là những thay đổi về cấu trúc xảy ra tại khu vực này, khiến một số vùng võng mạc trở nên mỏng hoặc yếu hơn. Có nhiều dạng thoái hóa võng mạc chu biên, trong đó thoái hóa dạng lưới (lattice degeneration) là dạng thường được nhắc đến và có mối liên quan với cận thị.
Bên cạnh các vùng thoái hóa, khi kiểm tra đáy mắt, bác sĩ có thể phát hiện lỗ hoặc vết rách võng mạc. Đây là những tổn thương cần được đánh giá kỹ vì trong một số trường hợp có thể làm tăng nguy cơ bong võng mạc.
Minh họa thoái hóa võng mạc chu biên
2. Nguyên nhân gây thoái hóa võng mạc chu biên
Không phải lúc nào cũng xác định được một nguyên nhân duy nhất gây thoái hóa võng mạc chu biên. Tuy nhiên, một số yếu tố có liên quan đến sự xuất hiện của các tổn thương này, trong đó đáng chú ý là:
Cận thị, đặc biệt là cận thị cao: Ở nhiều người cận thị, nhãn cầu có chiều dài trục lớn hơn bình thường. Khi nhãn cầu dài ra, võng mạc cũng chịu những thay đổi về cấu trúc và vùng võng mạc ngoại vi có thể trở nên mỏng hơn. Các nghiên cứu cho thấy tổn thương thoái hóa võng mạc chu biên gặp phổ biến hơn khi mức độ cận thị tăng.
Thay đổi của dịch kính theo thời gian: Dịch kính là khối gel trong suốt nằm bên trong nhãn cầu. Những thay đổi của dịch kính và sự co kéo tại một số vị trí trên võng mạc có thể liên quan đến việc hình thành lỗ hoặc vết rách võng mạc.
Đã từng có tổn thương võng mạc: Người từng được phát hiện lỗ, rách hoặc bong võng mạc ở một mắt có thể cần được kiểm tra và theo dõi võng mạc kỹ hơn ở cả hai mắt.
Do một số tổn thương võng mạc có thể tiến triển mà chưa gây biểu hiện rõ ràng ở giai đoạn đầu, việc tầm soát thoái hóa võng mạc có thể giúp phát hiện sớm các bất thường. Điều này đặc biệt cần được lưu ý ở người cận thị cao, người lớn tuổi, người có tiền sử gia đình mắc bệnh võng mạc hoặc đã được phát hiện bất thường tại dịch kính – võng mạc.
Bên cạnh việc thăm khám định kỳ, người bệnh cũng nên chú ý đến những thay đổi bất thường của thị lực để đi khám kịp thời khi cần thiết.
3. Dấu hiệu thoái hóa võng mạc chu biên
Thoái hóa võng mạc chu biên thường không gây triệu chứng rõ ràng. Do tổn thương nằm ở vùng ngoại vi của võng mạc, bệnh nhân vẫn có thể nhìn rõ và sinh hoạt bình thường. Vì vậy, nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi kiểm tra đáy mắt.
Tuy nhiên, bệnh nhân nên đi khám mắt sớm nếu đột ngột xuất hiện các biểu hiện như:
- Nhiều chấm đen hoặc “ruồi bay” trước mắt.
- Nhìn thấy chớp sáng hoặc tia sáng lóe lên.
- Xuất hiện vùng tối hoặc khuyết trong trường nhìn.
- Có cảm giác như rèm hoặc màn đen che một phần tầm nhìn.
- Thị lực giảm đột ngột.
Minh họa hiện tượng ruồi bay
Những biểu hiện trên không phải dấu hiệu đặc trưng của thoái hóa võng mạc chu biên, nhưng có thể xuất hiện khi võng mạc có lỗ, vết rách hoặc những thay đổi cần được kiểm tra sớm.
Do thoái hóa võng mạc chu biên có thể diễn tiến âm thầm, việc kiểm tra võng mạc đặc biệt có ý nghĩa với người cận thị, nhất là cận thị cao và người đang có kế hoạch mổ cận.
Tại Bệnh viện mắt Quốc tế Nhật Bản, hệ thống Optos được sử dụng để chụp đáy mắt góc siêu rộng, hỗ trợ bác sĩ quan sát phạm vi lớn của võng mạc, bao gồm vùng chu biên, từ đó phát hiện những bất thường cần lưu ý trước phẫu thuật.
4. Thoái hóa võng mạc chu biên có mổ cận được không?
Theo các bác sĩ tại Bệnh viện mắt Quốc tế Nhật Bản: “Phát hiện thoái hóa võng mạc chu biên không đồng nghĩa với việc người bệnh không thể mổ cận. Điều quan trọng là cần xác định tổn thương nằm ở đâu, mức độ như thế nào và có nguy cơ dẫn đến lỗ, rách hoặc bong võng mạc hay không.”
Khi thăm khám và đánh giá điều kiện mổ cận, bác sĩ đặc biệt lưu ý đến tình trạng võng mạc chu biên. Đây là khu vực có thể xuất hiện các vùng thoái hóa, lỗ hoặc vết rách nhưng người bệnh vẫn chưa nhận thấy bất thường trong sinh hoạt hằng ngày.
Trường hợp chưa cần điều trị trước khi mổ cận
Nếu vùng thoái hóa được đánh giá ổn định, không có lỗ, vết rách hoặc dấu hiệu nguy cơ cần can thiệp, người bệnh có thể tiếp tục được xem xét thực hiện phẫu thuật cận thị.
Sau phẫu thuật, người bệnh vẫn cần kiểm tra võng mạc định kỳ theo khuyến cáo của bác sĩ.
Trường hợp cần điều trị trước khi mổ cận
Nếu phát hiện lỗ, vết rách võng mạc hoặc tổn thương có nguy cơ tiến triển, bác sĩ có thể chỉ định điều trị trước khi cân nhắc kế hoạch mổ cận.
Tùy từng trường hợp, người bệnh có thể được chỉ định laser quang đông võng mạc nhằm tạo liên kết quanh vùng tổn thương, hỗ trợ hạn chế nguy cơ vết rách tiến triển và dẫn đến bong võng mạc.
Sau điều trị, võng mạc cần được theo dõi và kiểm tra lại. Khi tổn thương đã ổn định, bác sĩ mới tiếp tục đánh giá khả năng và thời điểm thực hiện phẫu thuật khúc xạ.
Để giúp người bệnh tìm hiểu thêm về phẫu thuật cận thị và tình trạng sức khoẻ mắt, Bệnh viện mắt quốc tế Nhật Bản dành tặng gói khám chuyên sâu trước khi mổ mắt cận - MIỄN PHÍ trải nghiệm quy trình thăm khám theo tiêu chuẩn Nhật Bản vào Thứ 4, Thứ 7 và Chủ Nhật hằng tuần, bao gồm:
- Thực hiện quy trình thăm khám chuyên sâu nhằm xác định các thông số về thị lực, cấu trúc giác mạc, sức khỏe võng mạc...để đảm bảo bệnh nhân đáp ứng đủ các điều kiện cần thiết để thực hiện phẫu thuật cận thị.
- Cung cấp các thông tin chi tiết về ưu/nhược điểm của các phương pháp phẫu thuật khúc xạ hiện đại.
- Bác sĩ nhãn khoa tư vấn phương pháp phẫu thuật phù hợp dựa trên các thông số đã được kiểm tra.
- Giải đáp các thắc mắc, băn khoăn về phẫu thuật cận thị qua đội ngũ tư vấn viên tận tâm.
Câu hỏi thường gặp
Thoái hóa võng mạc chu biên có nguy hiểm không?
Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào loại và đặc điểm tổn thương. Nhiều vùng thoái hóa có thể ổn định và chỉ cần theo dõi, nhưng một số trường hợp có thể đi kèm lỗ hoặc vết rách võng mạc và làm tăng nguy cơ bong võng mạc, cần được phát hiện và xử lý kịp thời.
Sau khi mổ cận, nguy cơ thoái hóa võng mạc chu biên có hết không?
Phẫu thuật cận thị giúp điều chỉnh tật khúc xạ nhưng không làm thay đổi những đặc điểm cấu trúc sẵn có của võng mạc. Đặc biệt ở người từng bị cận thị cao, việc theo dõi võng mạc vẫn cần được duy trì sau phẫu thuật.
Người bị thoái hóa võng mạc chu biên nên kiểm tra mắt bao lâu một lần?
Tần suất kiểm tra phụ thuộc vào loại tổn thương, mức độ ổn định và các yếu tố nguy cơ của từng người. Sau khi thăm khám, bác sĩ sẽ đưa ra lịch theo dõi phù hợp thay vì áp dụng một khoảng thời gian cố định cho tất cả trường hợp.
