Chắp và lẹo mắt khác nhau thế nào? Nguyên nhân và cách điều trị

19/11/2026

Chắp và lẹo mắt là hai tình trạng thường gặp ở mi mắt, đều có thể gây sưng đỏ, nổi cục và cảm giác khó chịu. Tuy nhiên, nguyên nhân và biểu hiện của hai tình trạng này không hoàn toàn giống nhau. 

1. Phân biệt chắp và lẹo mắt

Lẹo mắt (stye) là tình trạng nhiễm khuẩn cấp tính tại nang lông mi hoặc các tuyến ở mi mắt, thường gây sưng đỏ và đau nhức. Trong khi đó, chắp mắt (chalazion) hình thành do tắc nghẽn tuyến Meibomius, gây phản ứng viêm và tạo thành khối sưng ở mi mắt, thường ít đau hơn lẹo.

Mặc dù có biểu hiện tương tự, chắp và lẹo có một số đặc điểm khác biệt:

Đặc điểm

Lẹo mắt

Chắp mắt

Nguyên nhân

Nhiễm khuẩn tại nang lông mi hoặc tuyến ở mi mắt

Tắc nghẽn tuyến Meibomius gây phản ứng viêm

Vị trí

Thường sát bờ mi (lẹo ngoài) hoặc ở mặt trong mi (lẹo trong) 

Nằm sâu hơn trong sụn mi, cách xa bờ lông mi

Triệu chứng

Khởi phát nhanh, sưng đỏ, đau nhức, cộm và có thể xuất hiện đầu mủ 

Khối sưng tròn, chắc, ít đau hoặc hầu như không đau trong giai đoạn đầu 

Thời gian hồi phục

Thường cải thiện trong 1–2 tuần

Có thể kéo dài vài tuần đến vài tháng 

Minh họa chắp mắt và lẹo mắt 

2. Những yếu tố làm tăng nguy cơ bị chắp, lẹo

Chắp và lẹo có thể xuất hiện ở nhiều độ tuổi. Tuy nhiên, nguy cơ mắc hoặc tái phát có thể cao hơn ở những người có các yếu tố sau:

  • Viêm bờ mi: Tình trạng viêm kéo dài tại bờ mi có thể ảnh hưởng đến hoạt động của các tuyến tiết dầu và làm tăng nguy cơ chắp, lẹo.
  • Rối loạn hoạt động tuyến Meibomius: Chất tiết của tuyến bị ứ đọng, làm tăng khả năng tắc nghẽn.
  • Tiền sử bị chắp, lẹo: Người từng mắc có thể tiếp tục tái lại các tổn thương tương tự.
  • Vệ sinh vùng mắt chưa phù hợp: Thường xuyên dụi mắt bằng tay bẩn, không tẩy trang, không vệ sinh đồ trang điểm trước khi dùng, hoặc sử dụng mỹ phẩm mắt bị nhiễm bẩn có thể góp phần làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn.
  • Một số bệnh lý liên quan khác: Mụn trứng cá đỏ (rosacea), viêm da tiết bã hoặc đái tháo đường có thể làm tăng nguy cơ gây ra chắp, lẹo.

3. Cách điều trị chắp, lẹo mắt

Tùy vào mức độ sưng viêm và tình trạng tổn thương, chắp và lẹo mắt có thể được điều trị bằng các phương pháp sau:

  • Chườm ấm và vệ sinh mi mắt: Chườm ấm khoảng 10–15 phút, 3–5 lần/ngày giúp làm mềm chất tiết bị ứ đọng, hỗ trợ quá trình dẫn lưu tự nhiên và giảm sưng. Người bệnh cần giữ vệ sinh vùng mắt, không tự ý nặn hoặc chích chắp, lẹo.
  • Điều trị bằng thuốc: Đối với chắp mắt, kháng sinh thường không cần thiết nếu không có nhiễm khuẩn kèm theo. Với lẹo mắt, do nguyên nhân thường liên quan đến vi khuẩn, bác sĩ có thể chỉ định kháng sinh tùy theo mức độ nhiễm khuẩn và tình trạng tổn thương. Người bệnh cần sử dụng thuốc theo chỉ định, rửa tay sạch trước khi tra thuốc và không dùng lại thuốc mắt đã hết hạn hoặc để lâu sau khi mở nắp.
  • Can thiệp thủ thuật: Với trường hợp chắp kéo dài, kích thước lớn hoặc không cải thiện sau điều trị ban đầu, bác sĩ có thể cân nhắc rạch và nạo chắp. Đối với lẹo hình thành ổ áp xe không tự dẫn lưu hoặc không đáp ứng điều trị, có thể cần chích dẫn lưu mủ.

Lưu ý thời điểm cần đi khám: Trong trường hợp chắp, lẹo không cải thiện sau một thời gian chăm sóc tại nhà, khối sưng ngày càng lớn hoặc thường xuyên tái phát, người bệnh nên thăm khám chuyên khoa mắt. Đặc biệt, khi xuất hiện các dấu hiệu như sưng đỏ lan rộng, đau nhiều hoặc nhìn mờ, cần đi khám sớm để được đánh giá và xử trí phù hợp. 

4. Làm sao để hạn chế chắp, lẹo tái phát?

Chắp và lẹo có thể tái phát, đặc biệt ở những người có tình trạng viêm bờ mi hoặc rối loạn hoạt động của các tuyến tiết dầu tại mi mắt.

Một số biện pháp giúp giảm nguy cơ tái phát gồm:

  • Giữ vệ sinh vùng mắt: Rửa tay thường xuyên, hạn chế dụi mắt và làm sạch vùng mi mắt đúng cách.
  • Tẩy trang kỹ: Không để lớp trang điểm mắt qua đêm, tránh sử dụng mỹ phẩm quá hạn hoặc bị nhiễm bẩn.
  • Vệ sinh kính áp tròng: Rửa tay trước khi đeo, tháo kính và tuân thủ hướng dẫn làm sạch, bảo quản kính.
  • Không dùng chung đồ cá nhân: Đặc biệt là khăn lau mặt, mỹ phẩm mắt và các vật dụng tiếp xúc trực tiếp với vùng mi.
  • Kiểm soát các bệnh lý liên quan: Người bị viêm bờ mi hoặc rối loạn tuyến Meibomius nên tuân thủ hướng dẫn chăm sóc, điều trị để hạn chế tái phát.

Nếu chắp, lẹo sưng to, kéo dài hoặc thường xuyên tái phát, người bệnh có thể đặt lịch khám tại Bệnh viện mắt Quốc tế Nhật Bản để được bác sĩ kiểm tra và tư vấn phương pháp điều trị phù hợp. 

Câu hỏi thường gặp

Chắp, lẹo mắt có lây không?

Chắp không phải bệnh lây nhiễm vì nguyên nhân chủ yếu là tắc nghẽn tuyến dầu. Lẹo cũng không dễ lây trực tiếp từ người này sang người khác. Tuy nhiên, vi khuẩn có trong dịch tiết của lẹo có thể lây truyền qua tay hoặc vật dụng nhiễm bẩn. Do đó, người bệnh nên rửa tay sạch sẽ và tránh dùng chung khăn lau hoặc mỹ phẩm mắt.

Chắp và lẹo mắt có tự khỏi không?

Hầu hết trường hợp chắp, lẹo mắt nếu không được điều trị phù hợp sẽ hóa mủ rồi vỡ để lại sẹo xấu (ve mắt), một số ít có thể tự cải thiện trong khoảng 1–2 tuần. Do vậy người bệnh nên đi khám để được đánh giá, điều trị phù hợp.

Tại sao chắp, lẹo thường xuyên tái phát?

Chắp, lẹo tái phát có thể liên quan đến viêm bờ mi, rối loạn hoạt động tuyến Meibomius, tiền sử mắc bệnh hoặc một số bệnh lý da liễu. Người bệnh nên thăm khám để xác định nguyên nhân và có hướng chăm sóc phù hợp, thay vì liên tục tự điều trị tại nhà nếu bị tái phát nhiều lần.