Nên chọn thủy tinh thể nhân tạo đơn tiêu hay đa tiêu khi mổ đục thủy tinh thể?

Đục thủy tinh thể xảy ra khi thủy tinh thể tự nhiên trong mắt mất dần độ trong suốt, khiến ánh sáng đi qua bị tán xạ và thị lực suy giảm. Phương pháp điều trị phổ biến là phẫu thuật loại bỏ thủy tinh thể tự nhiên đã đục và thay thế bằng thủy tinh thể nhân tạo. Phẫu thuật có thể được thực hiện bằng phương pháp Phaco hoặc Laser Cataract, tùy tình trạng mắt và chỉ định của bác sĩ. 

Thủy tinh thể nhân tạo (IOL) là một thấu kính được đặt cố định bên trong mắt để thay thế thủy tinh thể tự nhiên đã bị đục. Tùy theo thiết kế quang học và nhu cầu thị giác, thủy tinh thể nhân tạo có thể được chia thành nhiều nhóm, trong đó phổ biến là thủy tinh thể đơn tiêu và thủy tinh thể đa tiêu. Vậy giữa hai loại thủy tinh thể này có gì khác nhau về cơ chế, điều kiện sử dụng hay chi phí, hãy cùng Bệnh viện mắt Quốc tế Nhật Bản tìm hiểu thông qua bài viết dưới đây. 

1. Thủy tinh thể nhân tạo đơn tiêu và đa tiêu điều trị đục thủy tinh thể khác nhau thế nào?

Thủy tinh thể nhân tạo đơn tiêu được thiết kế để tập trung ánh sáng vào một khoảng nhìn chính, thường là nhìn xa. Nếu lựa chọn ưu tiên nhìn xa, người bệnh có thể cần sử dụng kính để hỗ trợ khi đọc sách, sử dụng điện thoại hoặc thực hiện các công việc ở khoảng cách gần. Ưu điểm của IOL đơn tiêu là thiết kế quang học đơn giản và thường ít gây các hiện tượng chói, quầng sáng hơn so với IOL đa tiêu.

Ngược lại,  thủy tinh thể nhân tạo đa tiêu được thiết kế để phân bổ ánh sáng đến nhiều tiêu điểm, hỗ trợ tầm nhìn xa, trung gian và gần, qua đó có thể giúp người bệnh giảm sự phụ thuộc vào kính trong sinh hoạt hằng ngày. 

Tuy nhiên, do sử dụng nguyên lý quang học phân chia ánh sáng, một số người đặt IOL đa tiêu có thể gặp hiện tượng chói sáng, quầng sáng hoặc giảm chất lượng thị giác trong điều kiện thiếu sáng, đặc biệt khi lái xe ban đêm. 

Mô phỏng khoảng nhìn của thủy tinh thể nhân tạo đơn tiêu và đa tiêu

2. Nên chọn thủy tinh thể nhân tạo đơn tiêu hay đa tiêu?

Mỗi loại thuỷ tinh thể nhân tạo đều có ưu điểm và hạn chế riêng, vậy nên, việc lựa chọn thay thủy tinh thể nhân tạo đơn tiêu hay đa tiêu cần cân nhắc đồng thời chất lượng thị giác mong muốn, mức độ phụ thuộc vào kính, thói quen sinh hoạt, tình trạng mắt và chi phí điều trị. 

Thủy tinh thể nhân tạo đa tiêu

Thủy tinh thể nhân tạo đơn tiêu: chất lượng thị giác tốt ở một khoảng nhìn chính

Ưu điểm của thủy tinh thể nhân tạo đơn tiêu là tập trung ánh sáng vào một tiêu điểm, nhờ đó mang lại chất lượng thị giác tốt ở khoảng nhìn được lựa chọn, phổ biến nhất là nhìn xa. Loại thủy tinh thể này cũng ít gây hiện tượng chói hoặc quầng sáng hơn so với thủy tinh thể đa tiêu, vì vậy có thể là lựa chọn phù hợp với những người thường xuyên lái xe ban đêm hoặc có yêu cầu cao về thị giác trong điều kiện thiếu sáng.

Bên cạnh đó, thủy tinh thể đơn tiêu có phạm vi chỉ định rộng hơn và có thể được bác sĩ cân nhắc ở một số trường hợp có bệnh lý mắt đi kèm. Chi phí cũng thường thấp hơn so với các loại thủy tinh thể đa tiêu.

Tuy nhiên, hạn chế chính là người bệnh chỉ được tối ưu ở một khoảng nhìn. Nếu lựa chọn ưu tiên nhìn xa, các hoạt động như đọc sách, sử dụng điện thoại hoặc làm việc ở khoảng cách gần và trung gian vẫn có thể cần kính hỗ trợ. Vì vậy, thủy tinh thể đơn tiêu phù hợp hơn với người ưu tiên chất lượng thị giác ở một khoảng nhìn chính và không quá bất tiện khi sử dụng kính hỗ trợ sau phẫu thuật.

Thủy tinh thể nhân tạo đa tiêu: thuận tiện hơn ở nhiều khoảng nhìn

Khác với đơn tiêu, thủy tinh thể nhân tạo đa tiêu được thiết kế để hỗ trợ đồng thời các khoảng nhìn xa, trung gian và gần. Ưu điểm nổi bật của loại thủy tinh thể này là giúp người bệnh thuận tiện hơn khi chuyển đổi giữa nhiều hoạt động như lái xe, làm việc trên máy tính, sử dụng điện thoại hay đọc sách, đồng thời giảm mức độ phụ thuộc vào kính sau phẫu thuật.

Đổi lại, do ánh sáng được phân bố cho nhiều tiêu điểm, một số người có thể gặp hiện tượng chói hoặc quầng sáng, đặc biệt khi nhìn nguồn sáng vào ban đêm. Khả năng thích nghi với thị giác đa tiêu cũng cần thời gian và khác nhau ở từng người. Ngoài ra, loại thủy tinh thể này đòi hỏi tình trạng giác mạc, võng mạc, hoàng điểm và thần kinh thị giác đáp ứng những điều kiện nhất định, đồng thời có chi phí cao hơn.

Do đó, thủy tinh thể đa tiêu thường phù hợp với người mong muốn giảm phụ thuộc vào kính, có nhu cầu sử dụng thị lực ở nhiều khoảng cách, tình trạng mắt đáp ứng đủ điều kiện và chấp nhận những hạn chế có thể gặp phải của loại IOL này.

3. Những yếu tố cần kiểm tra trước khi chọn thủy tinh thể nhân tạo 

Theo TS.BS Vũ Anh Tuấn: "Việc lựa chọn thủy tinh thể nhân tạo đơn tiêu hay đa tiêu không chỉ phụ thuộc vào nhu cầu và mong muốn của người bệnh, mà còn cần có sự kiểm tra và đánh giá chi tiết tình trạng mắt từ bác sĩ." 

Trước phẫu thuật, các yếu tố thường được đánh giá để lựa chọn nhân thủy tinh thể nhân tạo bao gồm: 

• Tình trạng giác mạc và độ loạn thị: Bề mặt giác mạc không đều hoặc còn loạn thị sau phẫu thuật có thể ảnh hưởng đến chất lượng thị giác, đặc biệt khi sử dụng thấu kính đa tiêu.

• Võng mạc và điểm vàng: Các bệnh lý võng mạc, thoái hóa điểm vàng hoặc màng trước võng mạc có thể ảnh hưởng đến khả năng nhìn sau mổ.

• Thần kinh thị giác và nhãn áp: Người có glôcôm hoặc tổn thương thần kinh thị giác cần được đánh giá kỹ trước khi lựa chọn loại thấu kính.

• Thông số khúc xạ: Chiều dài trục nhãn cầu, công suất giác mạc và độ loạn thị được sử dụng để tính toán công suất thấu kính phù hợp.

• Nhu cầu sinh hoạt: Người thường xuyên lái xe ban đêm có thể có ưu tiên khác với người sử dụng máy tính nhiều hoặc mong muốn đọc sách mà ít phải dùng kính.

Tại Bệnh viện mắt Quốc tế Nhật Bản, quy trình khám trước phẫu thuật gồm các bước như đo khúc xạ, nhãn áp, thị lực, đo trục nhãn cầu, khám trên sinh hiển vi, kiểm tra võng mạc và chụp OCT bán phần sau nhãn cầu. Những dữ liệu này là cơ sở để bác sĩ tính toán công suất và tư vấn loại thủy tinh thể nhân tạo phù hợp với từng người bệnh.

Xem chi tiết  Quy trình khám chuyên sâu trước phẫu thuật thay thủy tinh thể theo tiêu chuẩn Nhật Bản

Khám chuyên sâu trước phẫu thuật thay thủy tinh thể tại Bệnh viện mắt Quốc tế Nhật Bản 

Phẫu thuật thay thuỷ tinh thể nhân tạo tại Bệnh viện mắt Quốc tế Nhật Bản

Bệnh viện mắt Quốc tế Nhật Bản chú trọng cá thể hóa lựa chọn nhân thủy tinh thể nhân tạo dựa trên tình trạng mắt và nhu cầu thị giác của từng người bệnh. 

Bệnh viện đầu tư hệ thống thiết bị phục vụ thăm khám, tính toán công suất thấu kính và phẫu thuật hiện đại hàng đầu; đồng thời sử dụng các dòng thấu kính nội nhãn từ những thương hiệu như ZEISS, Johnson & Johnson, Alcon.

Trong đó, thủy tinh thể nhân tạo ELANA - thấu kính nội nhãn ba tiêu cự, được thiết kế hỗ trợ thị lực ở khoảng xa, trung gian và gần, hướng đến giảm sự phụ thuộc vào kính sau phẫu thuật ở những trường hợp phù hợp, hiện đang được ưu đãi trong tháng 8/2026.

Người bệnh có thể đặt lịch thăm khám, tư vấn tại: https://jieh.vn/dat-lich-kham 

Câu hỏi thường gặp

1. Thủy tinh thể nhân tạo có sử dụng được lâu dài không?

Thủy tinh thể nhân tạo được thiết kế để nằm cố định trong mắt người bệnh và thông thường không cần thay định kỳ. Việc thay hoặc điều chỉnh thủy tinh thể nhân tạo chỉ được cân nhắc trong một số trường hợp có chỉ định chuyên môn cụ thể.

2. Sau mổ đục thủy tinh thể, mắt có thể bị đục lại không?

Thủy tinh thể tự nhiên đã được loại bỏ nên đục thủy tinh thể không tái phát theo cơ chế ban đầu. Tuy nhiên, một số người có thể xuất hiện đục bao sau, khiến thị lực mờ trở lại sau một thời gian; tình trạng này có thể được bác sĩ xử lý bằng laser YAG khi có chỉ định.

3. Mổ đục thủy tinh thể có thể điều chỉnh cận, viễn hoặc loạn thị không?

Trước khi phẫu thuật, bác sĩ sẽ tính toán công suất thủy tinh thể nhân tạo dựa trên các thông số của mắt và mục tiêu khúc xạ sau mổ, nhờ đó có thể đồng thời giảm một phần cận hoặc viễn thị. Với người có loạn thị giác mạc, một số loại thủy tinh thể nhân tạo Toric có thể được cân nhắc để hỗ trợ điều chỉnh loạn thị; tuy nhiên, người bệnh vẫn có thể cần kính hỗ trợ sau phẫu thuật.