Cườm khô và cườm nước khác nhau như thế nào?

Cườm khô và cườm nước đều là những bệnh lý về mắt có thể gây suy giảm thị lực và thường gặp hơn ở người lớn tuổi. Tuy nhiên, đây là hai bệnh khác nhau về vị trí tổn thương, nguyên nhân, biểu hiện và phương pháp điều trị.

Vậy cườm khô và cườm nước khác nhau như thế nào? Dưới đây là những đặc điểm giúp phân biệt hai bệnh lý này. 

1. Cườm khô và cườm nước là gì?

Cườm khô là gì?

Cườm khô, còn được gọi là cườm đá hay đục thủy tinh thể, là tình trạng thủy tinh thể tự nhiên của mắt trở nên đục và mất dần độ trong suốt.

Thủy tinh thể nằm phía sau đồng tử, có vai trò hội tụ ánh sáng lên võng mạc để tạo hình ảnh rõ nét. Khi thủy tinh thể bị đục, ánh sáng khó đi qua và hội tụ bình thường, khiến người bệnh nhìn mờ, nhòe hoặc cảm giác như nhìn qua một lớp sương.

Minh họa mắt bình thường và mắt đục thủy tinh thể (cườm khô)

Đục thủy tinh thể thường tiến triển từ từ. Ở giai đoạn đầu, người bệnh có thể chưa nhận thấy nhiều thay đổi. Khi mức độ đục tăng lên, thị lực giảm dần và bắt đầu ảnh hưởng đến những hoạt động như đọc sách, lái xe hoặc sinh hoạt hằng ngày.

Cườm nước là gì?

Cườm nước là cách gọi phổ biến của glôcôm (glaucoma) - một nhóm bệnh gây tổn thương thần kinh thị giác, bộ phận có nhiệm vụ truyền tín hiệu hình ảnh từ mắt lên não.

Trong mắt, thủy dịch liên tục được tạo ra và thoát ra ngoài để duy trì áp lực ổn định, gọi là nhãn áp. Khi quá trình thoát thủy dịch bị cản trở, nhãn áp có thể tăng và làm tăng nguy cơ tổn thương thần kinh thị giác.

Nhãn áp cao là một yếu tố nguy cơ quan trọng của glôcôm, nhưng không phải người có nhãn áp cao nào cũng mắc bệnh. Ngược lại, glôcôm vẫn có thể xuất hiện ở một số người có nhãn áp trong giới hạn bình thường.

Minh họa mắt bình thường và mắt bị Glôcôm (cườm nước)

2. Triệu chứng cườm khô và cườm nước khác nhau như thế nào?

Triệu chứng là một trong những điểm giúp người bệnh nhận thấy sự khác biệt giữa cườm khô và cườm nước. Tuy nhiên, không nên chỉ dựa vào biểu hiện để tự chẩn đoán vì nhiều bệnh lý mắt có thể gây ra những triệu chứng tương tự.

Triệu chứng cườm khô

Đục thủy tinh thể thường tiến triển chậm và chủ yếu gây những thay đổi về chất lượng thị giác. Người bệnh có thể gặp:

• Nhìn mờ, nhòe hoặc cảm giác như có màn sương trước mắt.
• Màu sắc nhìn thấy nhạt hoặc kém tươi hơn trước.
• Khó nhìn trong điều kiện thiếu sáng hoặc vào ban đêm.
• Nhạy cảm hơn với ánh sáng, dễ bị chói.
• Nhìn thấy quầng sáng quanh đèn.
• Một mắt có thể nhìn thành hai hình.

Triệu chứng cườm nước

Biểu hiện của glôcôm khác nhau tùy từng thể bệnh.

Với glôcôm góc mở, bệnh thường diễn biến âm thầm. Giai đoạn đầu, người bệnh có thể không thấy đau, đỏ mắt hoặc thay đổi thị lực rõ rệt. Khi bệnh tiến triển, các vùng khuyết thị trường có thể xuất hiện và thị trường ngoại vi dần thu hẹp. Vì diễn biến chậm, người bệnh đôi khi chỉ nhận ra khi tổn thương đã tiến triển đáng kể.

Trong khi đó, glôcôm góc đóng cấp thường có biểu hiện rõ rệt và xuất hiện đột ngột như:

• Đau mắt dữ dội.
• Mắt đỏ.
• Nhìn mờ đột ngột.
• Nhìn thấy quầng màu quanh nguồn sáng.
• Đau đầu.
• Buồn nôn hoặc nôn.

Đây là tình trạng cấp cứu nhãn khoa. Người bệnh cần được thăm khám và xử trí sớm để hạn chế tổn thương thị giác.

3. Nguyên nhân gây cườm khô và cườm nước

Cườm khô và cườm nước hình thành theo những cơ chế khác nhau. Hiểu được nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ cũng giúp lý giải vì sao phương pháp điều trị hai bệnh không giống nhau.

Vì sao bị cườm khô?

Nguyên nhân phổ biến nhất của đục thủy tinh thể là những thay đổi tự nhiên của thủy tinh thể theo tuổi tác.

Khi còn trẻ, thủy tinh thể có độ trong suốt cao. Theo thời gian, protein và các cấu trúc bên trong thủy tinh thể có thể thay đổi và kết tụ, hình thành những vùng đục. Vì vậy, nguy cơ đục thủy tinh thể tăng dần theo tuổi.

Ngoài tuổi tác, một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ đục thủy tinh thể gồm:

• Đái tháo đường.
• Hút thuốc lá.
• Tiếp xúc nhiều với tia cực tím.
• Tiền sử chấn thương mắt.
• Đã từng thực hiện một số phẫu thuật tại mắt.
• Sử dụng thuốc corticosteroid kéo dài.
• Tiền sử gia đình có người bị đục thủy tinh thể.

Vì sao bị cườm nước?

Glôcôm là một nhóm bệnh và không phải tất cả trường hợp đều có cùng một nguyên nhân.

Ở nhiều người bệnh, khả năng thoát thủy dịch của mắt bị ảnh hưởng, khiến nhãn áp tăng và theo thời gian có thể gây tổn thương thần kinh thị giác.

Hai dạng thường được nhắc đến là:

• Glôcôm góc mở: Góc thoát thủy dịch vẫn mở nhưng khả năng dẫn lưu giảm dần. Bệnh thường tiến triển từ từ và ít triệu chứng ở giai đoạn đầu.
• Glôcôm góc đóng: Mống mắt cản trở đường thoát của thủy dịch. Nếu góc tiền phòng bị đóng hoàn toàn và nhãn áp tăng nhanh, người bệnh có thể xuất hiện cơn glôcôm góc đóng cấp.

Ngoài ra, glôcôm còn có thể xuất hiện thứ phát sau một số bệnh lý, chấn thương hoặc can thiệp tại mắt. Một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ mắc glôcôm gồm:

• Nhãn áp cao.
• Tuổi cao.
• Có người thân trong gia đình mắc glôcôm.
• Tiền sử chấn thương hoặc bệnh lý tại mắt.
• Sử dụng corticosteroid kéo dài.

 

4. Cườm khô và cườm nước được điều trị như thế nào?

Do vị trí tổn thương và cơ chế gây bệnh khác nhau, phương pháp điều trị cườm khô và cườm nước cũng không giống nhau.

Điều trị cườm khô

Khi đục thủy tinh thể còn nhẹ và chưa ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt, người bệnh có thể được điều chỉnh kính và theo dõi định kỳ.

Khi thủy tinh thể đục làm thị lực suy giảm đáng kể, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật thay thủy tinh thể. Thủy tinh thể tự nhiên bị đục được lấy ra và thay bằng thủy tinh thể nhân tạo phù hợp. 

Hai phương pháp điều trị đục thủy tinh thể đang được sử dụng tại Bệnh viện mắt Quốc tế Nhật Bản gồm Phaco và Laser Cataract.

Tìm hiểu về điều trị đục thủy tinh thể

Điều trị cườm nước

Với Glôcôm, phần chức năng thị giác đã mất do tổn thương thần kinh thị giác không thể phục hồi. Vì vậy, mục tiêu điều trị là làm chậm tiến triển của bệnh và bảo tồn phần thị lực còn lại.

Tùy thể bệnh, mức độ tổn thương và tình trạng nhãn áp, bác sĩ có thể chỉ định thuốc hạ nhãn áp, laser hoặc phẫu thuật. Người bệnh cũng cần được theo dõi lâu dài để đánh giá diễn biến và điều chỉnh phương án điều trị khi cần.

Theo TS.BS Vũ Anh Tuấn – Giám đốc chuyên môn Bệnh viện mắt Quốc tế Nhật Bản: “Bệnh Glôcôm không thể chữa khỏi hoàn toàn được. Do đó, việc phát hiện bệnh sớm có ý nghĩa quan trọng bởi chức năng thị giác còn lại ở thời điểm bắt đầu điều trị sẽ ảnh hưởng đến khả năng duy trì thị lực về lâu dài.”

Tìm hiểu về tầm soát Glôcôm    

5. Điều trị cườm khô, cườm nước tại Bệnh viện mắt Quốc tế Nhật Bản

Tại Bệnh viện mắt Quốc tế Nhật Bản, người bệnh được thăm khám và xây dựng phương án điều trị dựa trên tình trạng mắt, mức độ bệnh và nhu cầu thị giác. 

Đội ngũ chuyên môn được dẫn dắt bởi TS.BS Vũ Anh Tuấn – Giám đốc chuyên môn Bệnh viện, bác sĩ có nhiều năm kinh nghiệm trong chẩn đoán và điều trị Glôcôm, từng đảm nhiệm vai trò Tổng Thư ký, Phó chủ tịch Câu lạc bộ Glôcôm Việt Nam; đồng thời đã thực hiện gần 100.000 ca phẫu thuật đục thủy tinh thể Phaco và hiện là Phó Chủ tịch hiệp hội Phẫu thuật Thể thủy tinh và Khúc xạ.

Trong điều trị Glôcôm, Bệnh viện sử dụng các thiết bị như thị trường kế Humphrey Field Analyzer 3 và OCT Cirrus 6000 để hỗ trợ đánh giá, theo dõi diễn tiến bệnh. Hồ sơ bệnh án điện tử và hệ thống nhắc lịch tái khám cũng hỗ trợ quá trình theo dõi lâu dài.

Với đục thủy tinh thể, Bệnh viện triển khai hai phương pháp điều trị là Phaco và Laser Cataract. Phẫu thuật được hỗ trợ bởi hệ thống Constellation của Alcon (Mỹ) và Catalyst của Johnson & Johnson (Mỹ); trước mổ, các thiết bị như IOLMaster 700 hỗ trợ đo các thông số cần thiết để lựa chọn thủy tinh thể nhân tạo phù hợp. Quy trình thăm khám - phẫu thuật được xây dựng theo từng bước, người bệnh có thể phẫu thuật và về trong ngày khi đủ điều kiện. 

Câu hỏi thường gặp

Cườm khô và cườm nước có phải cùng là một bệnh không?

Cườm khô là đục thủy tinh thể, trong đó thủy tinh thể của mắt trở nên đục. Cườm nước là glôcôm, gây tổn thương thần kinh thị giác. Hai bệnh khác nhau về cơ chế hình thành, diễn biến và phương pháp điều trị.

Một người có thể vừa bị cườm khô vừa bị cườm nước không?

Đục thủy tinh thể và glôcôm là hai bệnh khác nhau nên có thể cùng xuất hiện trên một người, đặc biệt khi tuổi cao. Khi đó, bác sĩ cần đánh giá đồng thời tình trạng thủy tinh thể, thần kinh thị giác, nhãn áp và các yếu tố liên quan để đưa ra hướng điều trị phù hợp.

Cườm khô có thể điều trị bằng thuốc nhỏ mắt không?

Hiện nay, thuốc nhỏ mắt không thể làm thủy tinh thể đã bị đục trở lại trong suốt. Khi đục thủy tinh thể ảnh hưởng đáng kể đến thị lực và sinh hoạt, phẫu thuật lấy thủy tinh thể bị đục và thay bằng thủy tinh thể nhân tạo là phương pháp điều trị được sử dụng.

Cườm nước (Glôcôm) có chữa khỏi hoàn toàn không?

Glôcôm cần được theo dõi và điều trị lâu dài. Những tổn thương thần kinh thị giác đã xảy ra không thể phục hồi; mục tiêu điều trị là làm chậm quá trình tiến triển và bảo tồn phần chức năng thị giác còn lại.